DÎROKA  HUNERA  FOTOGRAFÎYÊ Lİ  BAŞÛRÊ KURDİSTANÊ

DÎROKA  HUNERA  POTOGRAFÎYÊ Lİ  BAŞÛRÊ KURDİSTANÊ

Aso Zagrosi

Yekemîn  wênegirê Kurd, ku li Başûrê Kurdistanê  stûdîyoya  wênegirtinê damêzrand û hûnera foto û wênegirtinê  di nav Kurdan da belavkir û  wênegirtin wekî pîşeyê xwe kar anî  MEHEMED YUSUF SIDÎQ  XEZNEWÎ ye.(1894-1964)

Mehemed Yusuf Xeznewî bi xwe  xelkê  bajêrê Akrêye. Di destpêkê de li Bexdayê jîyaye û paşê çûye  ji bo Musulê û di dawîyê de  li Akrê niştecî dibe. Mehemed Yusuf Xeznewî   li bajêrê Akrêyê  stûdîoyek wênegirtinê dadimêzrîne û xerîkî wênegirtinê dibe. Wî  zimanên Kurdî, Erebî, Farsî û Hîndî dizanî.

Navbirî yekem wênegirê xwedanê  stûdîyo bû. Wî yekem  wêneyên xwe di navbera  salên  1912-1920 da li devera Bedînan  girtine.  Giringtirîn wêneyên  wî girtine û îro jî hêj di destê me da maneew in:  

Wêneyê Şêx Abdulselam Barzanî(1912)

Wêneyê Sultan Mahmudxanê Afxanî(1920)

Wêneyê tekeya  Şêx Abdulazîz Kurê Şêx Abdulqadir Geylanî(1923)

Wêneyê Wênegir, li Lebîb Efendî û AbdullahEfendî(1930)

Wêneyê Xecê û Beybîn (1933)

Bi vî awayî  Mehemed Yusuf Xeznewî ji sala 1912 ve şûnda  bi kamera xwe û  bi stûdîyoya xwe ve li Kurdistanê  dest bi karê wênegirtinê kir.

Huseyîn Huznî Mukrîyanî

Dîroknas, wêjênas û rojnamevan  Huseyîn Huznî Mukrîyanî  serkêşê here çalak ê gorepana  wênegirtinê bû. Li sala 1915   ji Almanyayê ve  vedigere ji bo Halepê û ligel xwe kamerayeke wênegirtinê jî tîne. Huseyîn Huznî Mukrîyanîpiştî derbasî Rewandizê dibe  di çapxana xwe  de kameraya xwe  dadimêzrîne. Ew ji bo karên  rajnamegerîyê  û weşandina pirtûkan  ji wê kamerayê   sûd werdigire.

Ekrem Salihê Reşe dibêje yekem amêrê wênegirtin  ji alîyê Huseyîn Huznî Mukrîyanî û kesekî Lubnanî  hatîye Silêmanîyê. Şêx Letîf  Dansaz jî ew  kameraya ji kirî. Di zemanê Şêx Mahmudê Nemir da ji bo kar û barên xwe kar dianîn. Paşê ew  kameraya  firoştin Yahya Efendî Resam. Êdî wî   ew   amêra   ji bo wênegirtin kar dianî..

Wisa dîyare, ku Huseyîn Huznî Mukrîyanî  xwedanê  du  kamera bû. Yek ji wan firoştibû  Şex Letîf Dansaz  û ya din jî  ji bo karên rajnamegerîyê kar anî bû..  Wê dema mirov bala  xwe  dide rajname û pirtûkên  Mukrîyanî  ên di navbera 1926-1942 de derketine   dehan  wêne tê da ne.

Piştî  Huseyîn Huznî Mukrîyanî,   dîroknas, wêjenas, zimannas û  rojnamevanê navdarê  Kurd, Gîw Mukrîyanî  ev kara berdawam kir..  Gîw Mukrîyanî wêneyên gellek hûnermend, helbestvan û dîroknasên Kurd bi cil û bergên Kurdî ve kişand û  li netewa Kurd bexşand.

Çavkanî

Pukcenter.org

W: Aso Zagrosî

10.11.2018